Endekse Bağlı Devre Kesici Uygulaması

      Borsa İstanbul A.Ş. tarafından 7 Ağustos 2020 Cuma günü,  Pay Piyasası’nda pay bazında uygulanmakta olan devre kesici sistemine ek olarak Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi’nin (EBDKS) uygulanmasına karar verilmiştir. 

       Yeni uygulama (EBDKS) kapsamında, BIST100 Endeksi’nin gün içinde önceki günün kapanışına göre ilk eşik olarak %5 veya daha fazla, ikinci eşik olarak %7 veya daha fazla düşmesi durumunda devreye girecek olup Pay Piyasası, Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’ndaki (VİOP) paya ve pay endekslerine dayalı sözleşmeler ile Borçlanma Araçları Piyasası Pay Repo Pazarı’nda işlemler geçici olarak durdurulacaktır.

Borsa İstanbul Pay Endekslerinden İki Sıfır Atılması

27 Temmuz Pazartesi günü itibarıyla BIST 30 ve BIST 100 endeksleri başta olmak üzere; BIST pay endekslerinden iki sıfır atılması uygulaması devreye alınacaktır.

27 Temmuz Pazartesi gününden itibaren geçerli olacak değişiklikler: 

 Spot Endekslerin binde birine tekabül eden D_XU030D, D_XLBNKD, D_X10XBD, D_XBANKD ve D_XUSIND dayanak varlıkları iki sıfır atılmış spot endekslere eşitlenecektir.

 Endeks Vadeli İşlem Sözleşmeleri:

• Sözleşme büyüklüğü 100’den 10’a düşürülecektir. 
• Minimum fiyat adımı 0,025’ten 0,25’e çıkarılacak, fiyat kotasyonu 10 ile çarpılmış değerler üzerinden yapılacaktır.
• Sözleşme isimlendirilmesinde herhangi bir değişiklik yapılmayacaktır. 
• Sözleşmenin nominal TL değerinde değişiklik olmayacaktır. 

 BIST-30 Endeks Opsiyon Sözleşmeleri: 

• Sözleşme büyüklüğü 100’den 10’a düşürülecektir. 
• Mevcut kullanım fiyatları 10 ile çarpılacak, kullanım fiyat adımı 2’den 20’ye çıkarılacaktır. 
• 0,01 fiyat adımı değiştirilmeyecek, ancak prim fiyatları 10 ile çarpılmış değerler üzerinden girilecektir. 
• Yeni kullanım fiyatlarını içerecek sözleşme kodları değiştirilecek, geçiş öncesindeki pozisyonlar öz sermaye uyarlaması (corporate action) fonksiyonu ile yeni sözleşmelere taşınacaktır. 
• Sözleşmenin nominal TL değerinde değişiklik olmayacaktır.

VIOP vadeli işlem sözleşmelerinin özellikleri

İMKB'de işlem görecek pay senedine dayalı vadeli işlem sözleşmelerinin özellikleri:

Vade döngü ayları: Mart, Haziran, Eylül ve Aralık’tır

Takas: vade sonunu izleyen üçüncü iş gününde (T+3) gerçekleşir.

Sözleşme Büyüklüğü : Bir adet standart sözleşme = dayanak varlığa ait 100 adet pay senedini

Minimum fiyat adımı : 0,01

Günlük fiyat değişim limiti: her bir sözleşme için belirlenen baz fiyatın ±%20’sidir

Vadeli İşlem Sözleşme Kodu : F_XXXXX0313S0 F : Vadeli (Futures) XXXXX : Dayanak varlık kodu 0313 : Vade tarihi ay-yıl S0 : S: Standart N: Standart Olmayan (özsermaye hali sonucu oluşan) Örnek: F_GARAN0313S0 Garanti Bankası pay senedine dayalı Mart 2013 vadeli işlem sözleşmesi

İşlem görecek olan pay senetlerine dayalı vadeli işlem sözleşmeleri: T. Garanti Bankası A.Ş GARAN T.İş Bankası A.Ş. ISCTR Akbank T.A.Ş. AKBNK Türkiye Vakıflar Bankası T.A.O. VAKBN Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. YKBNK Türk Hava Yolları A.O. THYAO Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları T.A.Ş. EREGL H.Ö. Sabancı Holding A.Ş. SAHOL Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. TCELL Tüpraş Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş. TUPRS

Sözleşmenin Vadesi ve Son İşlem Günü : Her vade ayının son iş günü

IMKB 30 endeksi türev ürünleri NYSE Liffe’de

İMKB-30 Endeksi kapsamındaki şirketlerin paylarına dayalı vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri   İMKB ve NYSE LIFFE'de işlem görmeye başlayacak.
Yıl sonundan önce İMKB’de işlem görecek olan yeni sözleşmeler, 2013 yılının ilk çeyreğinde ise NYSE Liffe’de işlem görmeye başlayacak.

Hem İMKB 30 Endeksi, hem de İMKB 30 Endeksindeki pay senetleri üzerine de türev sözleşmeler yapılabilecek.

Teorik vadeli fiyat

KURAMSAL VADELİ ENDEKS FIYATININ HESABI

Vadeli işlem sözleşmesinin fiyatının kuramsal değerinin hesabında taşıma maliyeti ( cost-of-carry) modeline göre kullanılan formül:

F = S ( 1 + (r-d) . t / 365)

F = Kuramsal vadeli endeks fiyatı

S = Spot endeks (fiyat)

r = Risksiz faiz orani (%)

d = Temettü kazanci (%)

t = Vade bitimine kalan gün

Komisyon ücretlerı,alım satım masrafları,talep-teklif fiyat farkı vb. nedenlerle gerçek vadeli fiyat kuramsal vadeli fiyattan farklıdır.

Endekse ait vadeli işlemler

ENDEKSE DAYALI VADELİ İŞLEM PİYASALARI

         Belirli sayıda hisse senedini içeren borsa endeksine ait sözleşmelerin alım satımının yapıldığı piyasalara endekse dayalı vadeli işlem piyasaları ismi verilmektedir. Söz konusu vadeli işlem sözleşmelerine çoğunlukla S&P 500, NYSE , Value Line , Major Market Index , FT-SE 100 , CAC-40,Nikkei endeksleri konu olsa da çesitli vadeli piyasalarda kurulu bulunduklari ülkenin borsa endeksleri de işlem görmektedirler. Sözleşme vadesi sona erdiğinde sözleşmeye konu olan endeksin vade tarihindeki seviyesi belirli bir katsayıyla çarpılarak parasal değere dönüştürülmekte ve bu değerin nakit ödenmesi ile pozisyon kapatılmaktadir. Örneğin vade sonunda Standart & Poor's 500 endeksi 1000 puan ise ödenmesi gerekli değer 1000 x 500 $ = 500.000 $ dir. Endekse dayalı vadeli işlem sözleşmelerinde herhangi bir ürünün teslimi söz konusu değildir . Sözleşmenin hesaplaşması her gün yapıldığı için sözleşme vadesinde ödenen ya da tahsil edilen nakit , bir önceki günkü hesaplaşma fiyatı ile vade günündeki fiyat arasındaki farka eşittir.